Vai trò của CSO: Gồng mình cho sứ mệnh thay đổi thế giới

“Vào thời điểm nhận vị trí Giám đốc Phát triển Bền vững (Chief Sustainability Officer/CSO), tôi nghĩ tới những chiến lược đột phá, những thay đổi toàn hệ thống và những tác động đầy ý nghĩa. Giờ đây, hơn một nửa thời gian của tôi dành cho việc trả lời các mẫu khảo sát và yêu cầu cung cấp thông tin từ phía nhà đầu tư.”

Trăn trở ấy của một lãnh đạo phát triển bền vững của một tập đoàn toàn cầu cũng là tâm trạng chung của nhiều người trong ngành. Đằng sau những báo cáo phát triển bền vững dày cộm hay những cam kết công khai, ngày càng nhiều Giám đốc Phát triển Bền vững rơi vào tình trạng kiệt sức. Họ có nhiệm vụ dẫn dắt sự chuyển đổi của cả doanh nghiệp, nhưng lại đang bị nhấn chìm trong áp lực các quy chế, chính trị ở cả bên trong lẫn bên ngoài tổ chức, và nguy cơ kiệt sức.

Điều này đặt ra một câu hỏi nhức nhối: Liệu vai trò của Giám đốc Phát triển Bền vững (CSO) có vững bền?

Nội dung công việc bất khả thi

Vốn dĩ, công việc của một CSO chưa bao giờ là dễ dàng. Nhưng gần đây, công việc này dường như trở nên bất khả thi.

Ngày nay, một CSO phải có khả năng làm việc với hàng loạt chủ đề khác nhau: từ rủi ro liên quan đến khí hậu và thiên nhiên, quyền con người, quy định pháp lý, các vấn đề trọng yếu tài chính cho đến quản trị quan hệ với các bên liên quan. Một tuần có thể bắt đầu bằng việc cập nhật những thay đổi liên tục của các quy định và bộ tiêu chuẩn –  xoay sở giữa ma trận của TCFD, TNFD, và giờ là TISFD. Và đó mới là trước giờ ăn trưa. Tiếp theo đó, một khách hàng yêu cầu một bản báo cáo phát thải chi tiết – theo từng dòng sản phẩm, từng thị trường, và tốt nhất là phải sẵn sàng từ ngày hôm qua.

Song song với đó là áp lực từ các tổ chức đánh giá và xếp hạng như CDP, DJSI, S&P, MSCI, EcoVadis hay Sustainalytics. Mỗi tổ chức đều có phương pháp đánh giá, yêu cầu dữ liệu và cách thức báo cáo riêng. Một CSO từng ví von: “Cảm giác giống như làm bài thi cuối kỳ, nhưng đề thi thay đổi mỗi năm, còn cách chấm điểm thì không ai nói rõ (trừ khi chúng ta sẵn sàng bỏ tiền ra cho việc đó, mà thật lòng đó gần như là tống tiền vậy).”

Khó khăn hơn nữa là giữa các phòng ban trong nội bộ doanh nghiệp vẫn tồn tại khoảng cách dai dẳng. Bộ phận tài chính nhìn mọi việc qua góc nhìn lợi nhuận và quản trị rủi ro. Bộ phận pháp chế ưu tiên giảm thiểu các nguy cơ pháp lý. Bộ phận marketing đề cao câu chuyện tích cực về mục tiêu và giá trị doanh nghiệp, nhưng đồng thời cũng muốn những câu chuyện ấy đủ hấp dẫn để truyền thông và quảng bá. Trong khi đó, CSO phải đảm bảo doanh nghiệp tránh đi theo lối mòn “tẩy xanh” hình ảnh (greenwashing), đồng thời duy trì sự nhất quán trong câu chuyện về phát triển bền vững, trong khi các mục tiêu ngày càng tham vọng và áp lực thực hiện  ngày càng cao.

Cái giá của việc giữ vững trận tuyến

Các áp lực tinh thần là thật. Theo nghiên cứu của Oxford Brookes Business School, 62% những người làm trong lĩnh vực phát triển bền vững cho biết họ đã trải qua tình trạng kiệt sức trong công việc. Gần 70% gặp khó khăn trong việc duy trì động lực. Dù vậy, phần lớn trong số họ vẫn không ngừng cố gắng.

Thế nhưng, nhiều CSO đang làm việc trong trạng thái gần như đơn độc. Họ hiếm khi có đội ngũ cùng chuyên môn trong tổ chức làm việc, quyền hạn và trách nhiệm công việc lại càng không rõ ràng. Vị trí này thường đòi hỏi họ phải liên tục chứng minh giá trị của nó, đồng thời vẫn phải giữ vững các tham vọng về phát triển bền vững.

Ban lãnh đạo không phải lúc nào cũng tạo điều kiện thuận lợi. Ở nhiều doanh nghiệp, phát triển bền vững vẫn được xem là một yếu tố “có thì tốt”, thay vì một ưu tiên mang tính chiến lược. Sự đánh giá chưa đầy đủ đó thường dẫn đến nguồn lực hạn chế, chiến lược mang tính đối phó, và các CSO thì mắc kẹt với việc giải thích những khái niệm quen thuộc từ quý này tới quý khác.

Và khi mọi thứ dần trở nên quá phức tạp, là khi chính trị bước vào cuộc chơi

Tại Mỹ, ESG đã trở thành một chủ đề gây chia rẽ về mặt văn hoá. Từ thời kỳ Trump cho đến hiện tại, cụm từ “woke capitalism” (chủ nghĩa tư bản thức tỉnh) thường được phe bảo thủ sử dụng để chỉ trích mọi chính sách thúc đẩy cơ hội bình đẳng DEI (viết tắt của Diversity – Equity – Inclusion) cho đến công bố dữ liệu phát thải. Nhiều bang thậm chí đã ban hành các quy định nhằm ngăn cản các quỹ hưu trí sử dụng tiêu chí ESG. Phát triển bền vững giờ đây không chỉ là chủ đề gây tranh cãi, mà còn trở thành một công cụ để công kích chính trị.

Một CSO từng mô tả:  “Ở quốc gia này, tôi có thể là người quản trị rủi ro, nhưng ở một đất nước khác, tôi bị gắn mác là một nhà hoạt động chính trị cánh tả”.

Sự căng thẳng chính trị này không chỉ diễn ra tại Mỹ. Ở châu Âu, dù các quy định ngày càng chặt chẽ hơn với hai chỉ thị CSRD và CSDDD, làn sóng phản đối từ phía doanh nghiệp đang gia tăng.

Đối với các CSO, sự đảo chiều liên tục này không chỉ gây mệt mỏi về mặt truyền thông mà còn tạo ra sự hỗn loạn trong vận hành. Chiến lược giờ đây không chỉ điều chỉnh theo từng thị trường mà còn phải thích ứng với những khác biệt về hệ tư tưởng. Ngôn ngữ truyền thông phải liên tục hiệu chỉnh, các thông tin công bố phải được diễn đạt thận trọng hơn. Và tất cả những yếu tố đó lại chất thêm một gánh nặng tinh thần và chiến lược lên một vị trí vốn đã đầy rẫy áp lực.

Vai trò của Sedgwick Richardson

Đây không phải và không nên là việc chỉ một cá nhân phải gánh vác một mình.

Tại Sedgwick Richardson, chúng tôi đồng hành cùng các CSO để giúp họ lấy lại vai trò chiến lược vốn có của mình – tháo gỡ những rào cản nội bộ, giảm thiểu những tác động gây nhiễu từ bên ngoài và thúc đẩy quá trình chuyển đổi một cách rõ ràng và nhất quán.

Vai trò của chúng tôi vừa là người diễn giải, vừa là cố vấn chiến lược, đôi lúc là người thúc đẩy chiến lược.

Nhưng trên hết, chúng tôi gắn kết và hỗ trợ đào tạo đội ngũ lãnh đạo, xây dựng sự đồng thuận, dung hoà những ý tưởng và tích hợp chiến lược thương hiệu với chiến lược phát triển bền vững, để phát triển bền vững trở thành động lực tạo lợi thế cạnh tranh, thay vì một gánh nặng.

Hướng đi hiệu quả hơn cho tương lai

Vai trò CSO có thể mang tính dẫn dắt. Nhưng điều đó sẽ khó xảy ra nếu thiếu đi sự hỗ trợ, chưa được thấu hiểu đúng mực hoặc liên tục bị chi phối bởi những áp lực chính trị.

Những doanh nghiệp thực sự đầu tư cho sự thành công của CSO – về cơ cấu tổ chức, nguồn lực tài chính và văn hóa doanh nghiệp – không chỉ giúp giảm nguy cơ kiệt sức mà còn mở ra cơ hội để xây dựng năng lực thích ứng, thúc đẩy đổi mới và tạo ra giá trị bền vững trong dài hạn.

Không một ai có thể thực hiện chuyển đổi nếu đi một mình.

Và chúng tôi ở đây để cùng chia sẻ trách nhiệm đó, đồng thời chung tay định hình những bước đi tiếp theo cho doanh nghiệp.